Affarijiet li jfakkru lit-Taljani li huma ddisprati. F’era meta virus, il-Coronavirus, huwa biżżejjed biex ibaxxi poplu sħiħ, biex issib il-motivazzjoni huwa biżżejjed li nirrikorru għall-aktar għodda effettiva li għandna: memorja.
U niskopru li hemm ħafna affarijiet li t-Taljani għandhom jiftakru. Għax l-Italja mhix fergħa periferali tal-Ewropa iżda waħda mill-forzi li jmexxu d-dinja. Dak wisq? Ejja naqraw hawn:
Affarijiet li jfakkru lit-Taljani li huma ddisprati dwar il-Coronavirus
– It-Taljani ħakmu nofs id-dinja. Fiż-żmien tal-akbar espansjoni tiegħu, l-Imperu Ruman ħakem minn Spanja sal-Lvant Nofsani, mill-Iskozja sal-Eġittu. L-Ewropa kollha u l-Mediterran kellhom rashom ġewwa Rome. Mhux fi Brussell.
– Għal kważi għoxrin seklu t-Taljani kmandaw l-aktar reliġjon mifruxa fid-dinja, il-Kattoliċiżmu. Il-Papiet li ħakmu moralment fuq id-dinja kienu Taljani u magħżula mit-Taljani. Monasticism, li se titlob lura l-Ewropa, twieled fl-Italja, bil San Benedittu tan-Nursia u l-biċċa l-kbira tal-movimenti reliġjużi għandhom l-Italja bħala l-epiċentru tagħhom.
– Illum jekk irridu nitkellmu dwar skejjel ta’ livell għoli nsemmu Oxford, Cambridge, Harvard. Iżda l-universitajiet, inkubaturi tal-kultura u l-għarfien, twieldu fl-Italja. L-eqdem istituzzjoni universitarja fid-dinja, dik ta Bolonja, tmur lura għall-1088.
– Illum l-ekonomiji kollha tad-dinja jħarsu lejn iċ-Ċina bħala destinazzjoni għall-iżvilupp. L-ewwel Westerners li saqsu fiċ-Ċina huma Taljani. Huwa biżżejjed li taqra l- miljun by Marco Polo biex issir taf kif it-Taljani kienu diġà hemm fis-seklu 13.
Columbus, Vespucci, Galileo...
– Xi ħadd jiftakar b’kumbinazzjoni li l-Istati Uniti tal-Amerika tistrieħ fuq l-art skoperta minn Taljan, il-Ġenoviż? Christopher Columbus, u li tieħu isimha minn Taljan ieħor, Florentin, Amerigo Vespucci?
– Kulħadd iħares lejn ix-xjenza llum bħala element ċentrali fil-progress tal-umanità. Għalhekk forsi ta’ min jiftakar li l-kostruzzjoni xjentifika kollha, mill-mediċina sal-fiżika, mill-matematika sax-xjenza tal-kompjuter, hija bbażata fuq metodu li ivvintajna aħna fl-Italja. Dak tal-Pisan Galileo Galilei.
– Kull darba li nixgħlu r-radju, kullimkien fid-dinja, għandna niftakru li Bolognese, Guglielmo Marconi ivvintatha, kull darba li nużaw batterija għandna niftakru Alessandro volta. U kull darba li nużaw telefon u għalhekk kull darba li nużaw l-internet, dan m’għandniex ninsew Antonio Meucci ivvintatha.
Ftit kburija. Kemm hemm affarijiet oħra biex infakkru lit-Taljani?
