L-ibliet żgħar tal-Italja għandhom storja ta’ tluq. Mill-unifikazzjoni Taljana ’l hawn, u aktar u aktar wara t-Tieni Gwerra Dinjija, miljuni ta’ nies telqu mill-irħula interni, mill-widien Alpini sal-għoljiet tan-nofsinhar, biex ifittxu xogħol fil-Ġermanja, il-Belġju, l-Iżvizzera, jew in-naħa l-oħra tal-oċean fl-Arġentina, il-Brażil, il-Kanada, u l-Awstralja. Id-djar tbattlu, il-ħwienet ingħalqu, u baqgħu biss l-anzjani u l-knejjes. Illum, dak il-moviment qatt ma waqaf verament. Kważi tlieta minn kull erba’ rħula Taljani, fost il-5,500 irreġistrati, ikomplu jitilfu l-abitanti sena wara sena. F’żoni interni, it-tnaqqis fil-popolazzjoni huwa d-doppju ta’ dak tal-bqija tal-pajjiż.
Madankollu hemm xahar meta din l-istorja tinqaleb, kważi b’mod maġiku. Huwa x-xahar ta’ Awwissu. It-toroq, deżerti għal ħdax-il xahar, jimtlew b’karozzi bi pjanċi barranin. Ix-xaters magħluqin jerġgħu jinfetħu, il-pjazez li dehru minsija jerġgħu jsiru ċ-ċentru ta’ xi ħaġa. Huma l-emigranti, u t-tfal u n-neputijiet tal-emigranti, li jirritornaw għall-vaganzi lejn l-irħula tan-nanniet tagħhom, u għal ġimagħtejn jew tlieta jirrestawraw lil dawk l-irħula l-istorbju u l-ħajja li kienu tilfu.
Dawk li jgħixu barra minn Malta jafuha sew: l-istennija għar-ritorn tas-sajf tibda xhur qabel. Ngħoddu l-ġimgħat, norganizzaw ix-xiftijiet fuq ix-xogħol, nippakkjaw il-bagalji tagħna, diġà naħsbu dwar lil min se nerġgħu naraw hekk kif naslu. Mhijiex biss ix-xenqa għall-baħar jew għax-xemx. Hija ċ-ċertezza li nerġgħu ningħaqdu mal-ħbieb tat-tfulija, jew dawk li għamilna f’sajf wieħed u qatt ma nsejthom, il-bar fejn tilgħab il-karti fid-dell, id-delicatessen li għadu jagħmel is-salami kif kien jagħmel in-nannu. Huwa l-ħobż moħmi b’ċertu mod, l-għaġin tal-Ħadd, id-djalett li jiġi lura f’moħħna bħallikieku qatt ma telaq. Hija atmosfera li, kemm nippruvaw, ma nistgħux nirrikreawha xi mkien ieħor. Dik ta’ raħal Taljan f’Awwissu, bis-siġġijiet barra l-bibien u t-twieqi miftuħa tard.
Għal ħafna minn dawn l-irħula, dak ix-xahar huwa wkoll magna ekonomika żgħira. Huwa dejjem aktar il-punt tat-tluq għal xi ħaġa aktar dejjiema, dak li issa jissejjaħ "turiżmu tal-għeruq", magħmul minn djar irranġati, żjarat itwal, u rabtiet li jiġġeddu aktar milli jintfew. Imma aktar minn kwalunkwe statistika, huma l-ġesti sempliċi li jirrakkontaw l-istorja ta’ dan il-fenomenu. Tgħanniqa fil-pjazza tal-belt wara sena 'l bogħod, mejda rranġata għal aktar nies mis-soltu, bieb ta’ quddiem li jibqa’ miftuħ għal tliet ġimgħat bħallikieku ż-żmien qatt ma għadda. F’Awwissu, għal xahar wieħed biss, dawn l-irħula jerġgħu lura għal dak li kienu qabel it-tluq: mimlija, storbjużi, vivaċi. U dawk li jitilqu fi tmiem ix-xahar jieħdu magħhom, flimkien mal-bagalji tagħhom, il-wegħda siekta li jirritornaw is-sena d-dieħla.
