Il Festa Santa Rosalia, U Fistinu, l-akbar festival reliġjuż u kulturali f'Palermo, isir kull sena mit-10 sal-15 ta’ LuljuL-aktar mument spettakolari huwa l-lejla tal- 14 Lulju, meta purċissjoni grandjuża b'karru trijonfali ġġorr l-istatwa tas-"Santuzza" mill-Cassaro, il-Palazz Norman, sal-baħar, fil-Foro Italico. Aktar minn miljun ruħ jimlew it-toroq taċ-ċentru storiku, bid-dwal, il-logħob tan-nar, il-kant, u d-dmugħ. Wieħed mill-akbar festi popolari tal-Italja, imwieled kważi erba' mitt sena ilu minn miraklu u wegħda.
Rosalia de' Sinibaldi twieldet madwar l-1130 f'familja tal-qorti Normanna ta' Palermo. Żagħżugħa, kultivata, destinata għal ħajja ta' privileġġ, kellha dak kollu li żmienha kien iqis bħala l-hena. Madankollu, ġurnata waħda, il-leġġenda tgħid li wiċċ Kristu deherilha f'mera, u lejlet it-tieġ tagħha, ħalliet kollox warajha. L-ewwel sabet kenn f'għar f'Santo Stefano Quisquina, ħdejn Agrigento, imbagħad irritornat Palermo u fl-aħħar irtirat f'għar fuq il-Muntanja Pellegrino, fejn mietet fis-solitudni u t-talb madwar l-1170. Il-muntanja li tħares fuq il-Golf ta' Palermo ħasset is-sigriet tagħha għal erba' sekli.
Il-pesta, l-iskoperta, il-miraklu
Fl-1624, Palermo ntlaqtet minn pesta devastanti. Mijiet ta’ nies mietu kuljum, it-toroq kienu deżerti, u l-biża’ pparalizzat il-belt. Kien dakinhar li bdew id-dehriet. L-ewwel lil mara, Girolama La Gattuta, li kienet telgħet il-Muntanja Pellegrino biex twettaq wegħda, imbagħad lil raġel iddisprat, Vincenzo Bonelli, li kien tilef lil martu u kien se joqtol lilu nnifsu. Fiż-żewġ każijiet, figura luminuża indikat post speċifiku fuq il-muntanja u talbet li l-għadam tagħha jinġarr f’purċissjoni. Fil-15 ta’ Lulju 1624, skavi skoprew fdalijiet umani fondi erba’ metri. Il-kummissjonijiet tal-Kardinal Arċisqof eżaminawhom bir-reqqa, sakemm ġiet stabbilita ċ-ċertezza: kienu l-għadam ta’ Rosalia.
Fid-9 ta' Ġunju 1625, il-fdalijiet tas-Santuzza nġarru f'purċissjoni fit-toroq ta' Palermo. Hekk kif għaddiet l-arka, il-morda fiequ quddiem għajnejn l-iskribi tar-Re, li rreġistraw kull isem. Wara dik il-lejl, il-pesta naqset. Palermo kienet fis-sigurtà. Il-Papa Urban VIII ipproklama lil Rosalia qaddisa u patruna tal-belt, u stabbilixxa żewġ dati għall-venerazzjoni tagħha: il-15 ta' Lulju, il-jum li fih instabu l-għadam tagħha, u l-4 ta' Settembru, il-jum tal-mewt tagħha.
Il-karru, il-bastiment, in-nirien
Minn dik l-ewwel purċissjoni fl-1625, il-festival qatt ma waqaf, ħlief għal interruzzjonijiet fi żmien il-gwerra. Matul id-deċennji, iċ-ċelebrazzjoni kibret: lejn tmiem is-seklu 17, ġie introdott il-karru trijonfali, li aktar tard ġie trasformat fil-bastiment li llum jimmarċja fil-Cassaro, it-triq antika taċ-ċentru storiku. Kull sena, il-karru jiġġedded, iżda dejjem iżomm il-forma ta’ vapur, li jissimbolizza l-vjaġġ mill-mewt għall-ħajja, mid-dlam tal-pesta għad-dawl tas-salvazzjoni. Filgħaxija tal-14 ta’ Lulju, mill-pjazza tal-Palazz Irjali, il-bastiment li jġorr l-istatwa ta’ Rosalia jibda l-vjaġġ tiegħu lejn il-baħar. Jieqaf quddiem il-Katidral, fil-Quattro Canti. Is-Sindku jitla’ fuq il-karru u jqiegħed fjuri, imbagħad jgħajjat: "Viva Palermo u Santa Rosalia!" u l-folla twieġeb b’għajta li tħawwad is-sqaqien.
Palermo u s-Santuzza tagħha fid-dinja
Hemm dettall li ftit jafu, iżda jgħid kollox dwar ir-ruħ ta’ din iċ-ċelebrazzjoni. Kull 14 ta’ Lulju, eluf ta’ mili minn Palermo, xi ħadd jixgħel xemgħa. Fl-Istati Uniti, l-Arġentina, l-Awstralja, u l-Ġermanja, fejn l-emigranti Palermitani ġabu magħhom l-identità tagħhom, isiru ċelebrazzjonijiet ad unur is-Santuzza. Fi Brooklyn, fil-Knisja ta’ Santa Rosalia f’Bensonhurst, il-festa tiġi rikreata kull sena mill-komunità Siċiljana. Li ġġorr is-Santuzza fil-bagalja tiegħek mhijiex superstizzjoni: huwa l-eqdem mod kif tiftakar minn fejn ġej.
Lejl li qatt ma jispiċċa
Kull min esperjenza l-Festino tal-anqas darba jifhem għaliex in-nies ta’ Palermo ma jistgħux jispjegawh bil-kliem. Mhuwiex biss festa reliġjuża, mhuwiex biss folklor, mhuwiex biss spettaklu. Huwa laqgħa miegħek innifsek, mal-antenati tiegħek, ma’ belt li ġarrbet il-pesta, l-invażjonijiet, it-terremoti, u li kull 14 ta’ Lulju tqum u tgħajjat lis-smewwiet li għadha ħajja. In-nisa jilbsu kuruni tal-ward, fjuri li jfakkru l-isem ta’ Rosalia, PinkIt-tfal jinġarru abbord il-vapur min-nanniet tagħhom għall-ewwel darba. L-anzjani jibku bla mistħija. U fost il-folla, titħallat mat-turisti minn madwar id-dinja kollha, hemm ukoll huma, it-tfal u n-neputijiet tal-emigranti li rritornaw id-dar għal dik il-lejl. Għax xi għeruq ma jinqatgħux, jittieħdu miegħek. U f’Palermo, kull Lulju, jerġgħu jiffjorixxu.
